پکیج جامع آموزش نقشه برداری با دوربین توتال لایکا و سندینگ
انواع سنگ های آذرین، رسوبی و دگرگونی و مشخصات آنها
شناسه پست: 8268
بازدید: 443

انواع سنگ های آذرین، رسوبی و دگرگونی و مشخصات آنها

در این نوشتار به بررسی انواع سنگ می پردازیم. انواع سنگ ها از روی فرآیندهای تشکیل دهنده شان به سه گروه آذرین، دگرگونی و رسوبی تقسیم می شوند. با ما همراه باشید.

پیشنهاد مطالعه: چین خوردگی زمین از پدیده های ساختاری سنگ

از اجتماع و بهم پیوستن یک یا چند کانی سنگ ایجاد می گردد. سنگ های سازنده پوسته زمین بسیار متنوع هستند. انواع سنگ ها از روی فرآیندهای تشکیل دهنده شان به سه گروه آذرین، دگرگونی و رسوبی تقسیم می شوند. سنگ هایی که از تبلور یا انجماد مواد مذاب درونی یا همان ماگما ایجاد می شوند سنگ آذرین نام دارند. سنگ های آذرین را با توجه به محل تشکیل به دو گروه آذرین بیرونی (آتشفشانی) و آذرین درونی (نفوذی) تقسیم می کنند. مواد مذاب سازنده سنگ های آذرین از بخش های مختلف پوسته یا قسمت های فوقانی گوشته زمین سرچشمه می گیرند. جدول ۱ مشخصات تعدادی از سنگ های آذرین را نشان می دهد. شکل ۱ شکل تیپیک تعدادی از سنگ های آذرین را نشان می دهد.

جدول ۱ – طبقه بندی انواع سنگ های آذرین

انواع سنگ

سنگ آذرین

شکل ۱ – شکل تیپیک تعدادی از سنگ های آذرین

بر اثر عملکرد آب و هوا و موجودات زنده، سنگ های سخت سازنده پوسته زمین به تدریج تجزیه و خرد می شوند. ذرات سنگی یا مواد محلولی که به این ترتیب ایجاد می شود، توسط عوامل مختلفی چون رودها، یخچال ها و باد در سطح زمین حمل می شوند و هر جا که شرایط مناسب باشد به صورت لایه های رسوبی برجای گذارده می شوند. این لایه های رسوبی متشکل از ذرات ناپیوسته، با گذشت زمان به تدریج سفت و سخت می شوند و گروهی از سنگ ها به نام سنگ های رسوبی را می سازند. شکل ۲ شکل تیپیک تعدادی از سنگ های رسوبی را نشان می دهد.

سنگ رسوبی

شکل ۲ – شکل تیپیک تعدادی از سنگ های رسوبی

وقتی که سنگ های آذرین یا رسوبی در شرایط فشار و دمای متفاوت با آنچه که در آن تشکیل شده اند قرار بگیرند ممکن است بدون آنکه ذوب شوند شکل ظاهریشان عوض شود، یا اینکه کانی های جدیدی در آن ها تشکیل گردد. مدفون شدن سنگ های قدیمی تر در اعماق زیاد (فشار زیاد) یا مجاورت با سنگ ها یا توده های آذرین (دمای زیاد) می تواند چنین تغییراتی را به همراه داشته باشد. به سنگ هایی که این گونه تشکیل می شوند، سنگ های دگرگونی گفته می شود. جدول ۲ مشخصات تعدادی از سنگ های دگرگونی را نشان می دهد. شکل ۳ شکل تیپیک تعدادی از سنگ های دگرگونی را نشان می دهد.

جدول ۲ – مشخصات تعدادی از انواع سنگ های دگرگونی

سنگ دگرگونی

سنگ دگرگونی

شکل ۳ – شکل تیپیک تعدادی از سنگ های دگرگونی

بررسی فرآیندهای فعال در پوسته زمین نشان می دهد که سنگ ها در طول زمان طولانی زمین شناسی، به یکدیگر تبدیل می شوند. به عنوان مثال سنگ آذرینی که در اعماق درست شده است، ممکن است بر اثر فرسایش و حذف لایه های فوقانی به سطح زمین بیاید و بر اثر عوامل بیرونی خرد و تجزیه و به اصطلاح هوازده شود. تجمع ذرات ناشی از هوازدگی، لایه های رسوبی و به دنبال آن سنگ های رسوبی را می سازد. سنگ های رسوبی (یا آذرین یا دگرگونی) ممکن است به دلایلی چون پوشیده شدن توسط سنگ های جدید یا قرار گرفتن در محل های با دمای زیاد تغییراتی را متحمل شوند و به سنگ دگرگونی تبدیل گردند. سنگ دگرگونی (یا آذرین یا رسوبی) قبلی ممکن است آن اندازه گرم شود که ذوب گردد. از انجماد ماگمای حاصل بار دیگر سنگ آذرین جدید متولد می شود. تغییرات مداوم سنگ ها به یکدیگر را می توان در نموداری که چرخه سنگ نام دارد، نشان داد.

یکی از مسائل مهمی که در زمان بررسی سنگ ها باید در نظر گرفت، تفکیک سه گروه اصلی سنگ ها یعنی سنگ های آذرین، دگرگونی و رسوبی، از یکدیگر است. البته باید توجه داشت که در برخی موارد دو نمونه سنگ متعلق به دو گروه مختلف (مثلاً یک ماسه سنگ با یک بازالت یا یک سنگ رسوبی شیمیایی با یک سنگ آتشفشانی شیشه ای) به سادگی از یکدیگر قابل تفکیک و شناسایی نیستند. در چنین مواردی حالت و مشخصات رخنمون سنگ در صحرا و شکل بیرون زدگی آن اطلاعات با ارزشی جهت شناسایی آن به دست خواهد داد. باید توجه داشت که آنچه تاکنون در مورد سنگ ها و نحوه شناسایی آن ها ذکر شد، تنها در زمان بررسی های کلی که دستیابی به پاسخی قطعی و دقیق مورد نظر نیست، می تواند چاره ساز باشد.

شناسایی سنگ ها در نمونه دستی یا در محل رخنمونشان در صحرا به تمرین زیاد و تجربه طولانی نیاز دارد. با این وجود گاه دیده می شود که یک زمین شناس با تجربه نیز از تشخیص یک نمونه سنگ عاجز می ماند. در چنین مواردی است که نمونه به آزمایشگاه ارسال شده و در آنجا پس از تهیه مقاطع نازک از آن، سنگ را در زیر میکروسکوپ های پلاریزان مورد بررسی دقیق قرار می دهند. برای تشخیص درصد عناصر و ترکیب های سازنده سنگ، روش های پیچیده تری از جمله پراش اشعه ایکس (XRD)وجود دارد.

منبع: ضابطه شماره ۶۸۴ – راهنمای طراحی و اجرای پوشش داخلی تونل های راه و راه آهن

نویسنده

مجید غواصیه
فارغ التحصیل کارشناسی مهندسی عمران از دانشگاه شیراز هستم. موضوعات مورد علاقه من راه سازی، حمل و نقل، مهندسی ترافیک و مسائل مربوط به محیط زیست می باشد.

پکیج آموزش مجموعه نرم افزار GeoStudio

دانلود

لطفا برای دریافت لینک دانلود اطلاعات خواسته شده را وارد نمایید