ضوابط طراحی مدولار در و پنجره برای ساختمان

ضوابط طراحی مدولار در و پنجره براي ساختمان

سیستم هماهنگی مدولار و اندازه های هماهنگ ساز به عنوان سیستمی کاربردی در طراحی ها و در تولید ، نصب و اجرای ساختمان و اجزای آن به کار می رود. این سیستم در طراحی فضاها و لوازم و در عرصه های گوناگون طراحی و انبوه سازی و تولید صنعتی ، کاربردی گسترده پیدا نموده است. مدول یا پیمون پایه، اندازه ای است که در هماهنگی مدولار استفاده می شود و واحد اصلی و اساسی در نظام مدولار است. اندازه ها در این سیستم بر اساس مدول پایه یا ضریبی از آن انتخاب می گردند.

مدول پایه و ضرایب آن، برای هماهنگ نمودن گام ها یا فاصله ها در شبکه های طراحی به کار برده می شود.

با توجه به اهمیت به کاربستن سیستم های هماهنگ کننده ابعادی، و مزایای استفاده از آن در صنعت ساخت و ساز مانند سرعت بخشیدن، افزایش دقت، برخورداری از حداقل های لازم برای ارتقاء کیفیت ضابطه مند، مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن از سال ۱۳۶۹ تاکنون، با به اجرا در آوردن بیش از دوازده طرح تحقیقاتی که نتایج مدون آن ها، به شکل تالیف، دستورالعمل و راهنما ارائه شده اند، سعی نموده است تا با استخراج ضوابط از مجموعه نتایج  مذکور، نسبت به ترویج استفاده از سیستم مدولار ایران اقدام نماید.

ضوابط ابعادی ارائه شده، بر اساس مطالعات زیر به دست آمده اند:

  • رشته های عددی و نظام یافته بر اساس اصول و منطق ریاضیات؛
  • ابعاد و اندازه های انسان ایرانی (آنتروپومتری و ابعاد بدن انسان، اندازه های عملکردی با برداشت از اندازه های بدن ۱۵۰۰ نمونه زن و مرد ایرانی)، باتوجه به عوامل محیطی و قابل زیست، مانند جسم، حس، حرکت، فعالیت و سایر عوامل، با بهره بردن از دانش مهندسی عوامل انسانی یا ارگونومی؛
  • اندازه های ابزار، لوازم و تجهیزات و فضا با برداشت از ۳۰۰ نمونه؛
  • کاربرد عملی هماهنگی اندازه ها و سیستم مدولار در طراحی؛

نتایج پژوهش های انجام شده در زمینه این نوع سیستم ها و طراحی ارگونومیک برای تامین شرایط آسایش جسمی برای انسان ایرانی، به صورت مجموعه ای از ضوابط ابعادی برای طراحی مدولار ساختمان تهیه شده است. تدوین این ضوابط علاوه بر تامین شرایط حداقل جهت طراحی برای آسایش انسان به لحاظ ابعادی، کاربرد بسیار گسترده و متنوعی در زمینه های گوناگون طراحی (معماری، سازه، اجزا و قطعات ساختمانی، مبلمان و اثاث ،چیدمان و غیره) دارد که در تمام انواع ساختمان ها به ویژه ساختمان های مسکونی و متعارف که به روش های متداول یا به شکل صنعتی و نیمه صنعتی ساخته شوند، کاربرد خواهد داشت.

مزایای استفاده از این ضوابط شامل انبوه سازی ها و تک سازی به تعداد زیاد بوده و همچنین به منظور ایجاد هماهنگی در طراحی و تولید ساختمان و لوازم و اثاث که به صورت انفرادی در کارگاه ها تولید می شوند نیز کاربرد بسیار دارد. روشن است که انبوه سازی و پیش سازی بدون سیستمی جهت هماهنگ سازی ابعاد، بازدهی و سود دهی چشم گیری نخواهد داشت.

ماهیت تغییرپذیری ابعاد در تولید صنعتی و رواداری ها         

ماهیت تغییرپذیری ابعاد در ساختمان و اجزای آن و ضوابطی که مطابق آن ها چنین تغییرپذیری ،شکل کمیتی به خود می گیرد و با اعداد و ارقام مشخص می گردد و تعریف عواملی که باید در ارزیابی، تشخیص و بررسی رواداری های اجزای ساختمان و کار در کارگاه ساختمانی درنظر گرفته شوند، از جمله مواردی هستند که در تولید صنعتی باید مدنظر قرار بگیرند. این ضوابط برای ساختمان ها و اجزای ساختمانی، به ویژه آن دسته که بر اساس اصول هماهنگی این نوع سیستم طراحی و اجرا می گردند، برای تولید انبوه و صنعتی ساختمان، به کار برده می شوند.  این تغییر پذیری نیز باید در سیستمی از اندازه های هماهنگ ساز و مدولار به انجام برسد.

مدول پایه-مدول طراحی و مضارب مدول و شبکه مدولار طراحی برای در و پنجره 

الف – مدول پایه برابر

M= 100 mm

ب – مدول طراحی در و پنجره، بازشو یا درگاهی برابر

۳M/2 = 150 mm

پ – شبکه مدولار طراحی برای در و پنجره، بازشو یا درگاهی برابر

۳M/2 = 150mm x (3M/2) = 150 mm

ت – شبکه مدولار طراحی معماری برای مسکن برابر

۳۰۰×۳۰۰ mm یا ۳Mx3M

در طراحی این سیستم ، انطباق شبکه های طراحی اجزای ساختمانی، با شبکه مدول پایه و شبکه مدولار طراحی، الزامی است.

در این نوع سیستم، هماهنگی و همخوانی اجزا در ترکیب و اتصال با یکدیگر، از نظر اندازه و موقعیت بررسی می گردند. اندازه های هماهنگ ساز و مدولار همراه با شبکه های مدولار برای طراحی مطالعه می شوند. به منظور بالا بردن سطح دقت در انتخاب اندازه و اندازه گذاری، هنگام ارائه اندازه مدولار و اندازه اجرایی برای یک جز ساختمانی باید به نوع اتصال و رواداری های آن در ترکیب با سایر اجزاء نیز توجه خاص مبذول گردد.

اندازه های هماهنگ ساز یا مدولار  

برای طراحی در و پنجره در این نوع سیستم و اندازه های هماهنگ ساز باید به ۳ اندازه توجه داشت:

  • اندازه اسمی برای دهانه گشودگی نصب بازشو یا پنجره در دیوار که اصولا از اندازه های مدولار و هماهنگ ساز آن ها بزرگنر ولی به آن ها بسیار نزدیک هستند.
  • اندازه هماهنگ و مدولار به گونه ای که مرزهای قرار گرفتن در و پنجره درون آن مشخص گردند (شکل ۱)
  • اندازه اسمی برای در و پنجره که اصولا از اندازه های مدولار و هماهنگ ساز آن ها کوچکتر ولی به این اندازه ها بسیار نزدیک هستند.

طراحی مدولار

شکل ۱-  اندازه مدولار یا هماهنگ ساز

اندازه هماهنگ ساز یا مدولار، مقدار فضای اشغال شده توسط هر جزء ساختمانی و اتصالات مربوط به آن را مشخص می سازد. اندازه های مدولار، از مجموع اندازه های اجرایی و اندازه های دو حاشیه که در کنار جزء ساختمانی (برای اتصالات و رواداری ها و سایر) در نظر گرفته می شود، به دست می آید. اندازه های اجرایی بسته به نوع طرح، جنس مصالح و ویژگی های فیزیکی محصول دارد و توسط سازنده و تولیدکنندگان محصولات به گونه ای تنظیم می گردد که جزء ساختمانی، درون اندازه مدولار تعیین شده در سیستم اندازه های مدولار، تعبیه گردد.

در شکل ۲ سه اندازه گفته شده را می توان مشاهده کرد. روشن است که این تفاوت اندازه ها، به دلیل وجود برخی رواداری ها و انحراف از اندازه و موقعیت که ممکن است روی اندازه های تولید و به هنگام نصب و اجرا بروز نمایند، پدید می آیند.

هماهنگی مدولار و تولید انبوه و صنعتی در ساختمان 

از اهداف اصلی طراحی، تولید و اجرای ساختمان در نظام هماهنگی اندازه ها و به کار بستن اندازه های هماهنگ ساز، توسعه هرچه بیشتر انبوه سازی با استفاده از امکانات صنعتی است. روند ساختمان سازی نمونه، روندی است که در آن ساختمان در پی ساخت و نصب متناسب اجزای آن بنا گردد. به عبارت دیگر، اجزای آن از پیش ساخته شده باشند. لذا طراحی در سیستمی از اندازه های هماهنگ ساز و مدولار الزامی می گردد.

هماهنگ ساز مدولار

شکل ۲- اندازه های هماهنگ ساز مدولار

سیستم مدولار در ساختمان

شکل ۳- اندازه های مدولار دهانۀ “در” فضاهای واحد مسکونی

مدولار در صنعت ساختمان

شکل ۴ – انواع کمد و اندازه مدولار بازشوهای آن در فضاهای واحد مسکونی

اندازه مدولار پنجره

شکل ۵ – گروه بندی پنجره ها بر اساس نوع بازشو

مدولار در معماری

شکل ۶ – اندازه های مدولار پنجره های متداول در فضاهای واحد مسکونی

طراحی مدولار

شکل ۷ – اندازه مدولار انواع دیگر پنجره ها در فضاهای واحد مسکونی

منبع:

دیدگاه‌ها ۰


ارسال تیکت جدید