Tuesday ,17 October 2017 / سه شنبه ,۲۵ مهر ۱۳۹۶
خانه / کارشناسی / انواع غلطک های راهسازی و کاربرد آنها
نسخه چاپی    کد مطلب : 2912

انواع غلطک های راهسازی و کاربرد آنها

در این پست ابتدا به معرفی انواع غلطک های راهسازی می پردازیم سپس در ادامه موارد کاربرد هر یک از آنها را ذکر می کنیم بنابراین با ما همراه باشید.

اساسی ترین مساله در راهسازی و عملیات ساختمانی، رساندن میزان دانسیته و مقاومت لایه های خاک به مقدار مطلوب می باشد.

عمل تراکم خاک به وسیله غلتک ها انجام می گیرد.

از آنجا که خاک در اثر نیروی تراکم، تمایل به تغییر محل جانبی نشان می دهد، مؤثرترین روش تراکم، روشی خواهد بود که چنین تغییر محلی را به حداقل برساند.

انواع غلطک های راهسازی

انواع غلطک ها بر اساس اجزای تشکیل دهنده آنها و قابلیت هایشان به شرح زیر می باشند :

  • غلتک های پاچه بزی (Tamping foot Rollesr)
  • غلتک های شبکه ای (Grid or Mesh Rollers)
  • غلتک های ارتعاشی (Vibratory Rollers)
  • غلتک های فولادی صاف (Smooth steel Drum Rollers)
  • غلتک های پنوماتیک یا چرخ لاستیکی (Pneumatic Rollers)
  • غلتک های کفشک دار (Segmented Pad Rollers)
  • تراکم کننده های شبه بلدوزر

غلطک پاچه بزی

غلتک های پاچه بزی دارای استوانه ای مجهز به تعدادی پایه های متصل به آن و موسوم به پاچه بزی می باشد که به عمل تراکم کمک می کنند.

وجه تسمیه پاچه بزی این است که عمل کوباندن این غلتک شبیه اثری است که یک گله گوسفند یا بز بر روی زمین برجا می گذارند.

این غلتک عمل تراکم را با استفاده از فشار استاتیکی و همچنین عمل ورز دادن انجام می دهد.

انواع غلطک - غلطک پاچه بزی

شکل ۱ – غلطک پاچه بزی

غلطک شبکه ای

این نوع غلتک ها معمولا از یک استوانه شبکه ای که به یک تراکتور وصل است تشکیل می شود.

البته بعضی از انواع آن نیز به صورت یکپارچه با موتور محرک وجود دارد . این غلتک ها با سرعت نسبتاً زیاد قادر به کار بوده و در حین عمل، خاک را پراکنده نمی کنند .

این غلتکها برای خرد کردن قطعات کلوخه خاکهای چسبنده مناسب می باشند.

همچنین از این نوع غلتک می توان برای خرد کردن و متراکم نمودن سنگهای نرم که دارای افت ۲۰ % یا بیشتر در آزمایش لس آنجلس می باشند، استفاده کرد.

قسمت اعظم نیروی متراکم کننده این نوع غلتک ها از نوع وزن استاتیک و ایجاد ضربه می باشد.

غلطک شبکه ای

شکل ۲ – استوانه شبکه ای که با استفاده از تراکتور عمل تراکم خاک را انجام می دهد

غلطک ارتعاشی (لرزنده)

انواع معینی از خاک مثل ماسه، شن، سنگ های درشت، عکس العمل بسیار خوبی در مقابل تراکم تولید شده بوسیله ترکیب فشار و ارتعاش از خود نشان می دهند، به این منظور برای این نوع خاکها از غلتک های ارتعاشی استفاده می کنند. غلتک های ارتعاشی (لرزنده) در اندازه های مختلف از غلتک کوچک دستی با صفحه فلزی لرزان تا غلتک های بزرگ خودرو که دارای استوانه های صاف یا پاچه بزی و یا کفشک دار می باشند، موجود می باشند. بنابراین غلطک های ارتعاشی را می توان به گروه های زیر تقسیم بندی کرد:

غلتک های کوچک :

  • غلتک شامل تخماق های دستی
  • غلتک شامل ویبراتورهای صفحه ای
  • غلتک شامل ویبراتورهای دستی

غلتک های بزرگ :

  • غلتک های پاچه بزی و ویبراتوری
  • غلتک چرخ لاستیکی ارتعاشی
  • غلتک چرخ آهنی صاف ارتعاشی
  • غلتک شبکه ای ارتعاشی

غلطک ارتعاشی

شکل ۳ – غلتک چرخ آهنی صاف ارتعاشی (سمت راست) و غلتک چرخ لاستیکی ارتعاشی (سمت چپ)

غلطک های با چرخ فولادی صاف

کاربرد این غلتکها در عمل تراکم اساس و سطح آسفالت راه می باشد.

این غلتک ها معمولا برای تسطیح سطح نهایی کار مورد استفاده قرار می گیرند گاهی به نام غلتک اتو نامیده می شوند.

غلتک های چرخ فولادی دارای انواع متفاوتی هستند که متداول ترین آنها عبارتند از:

  • غلتک سه چرخ (دو محوری)
  • غلتک دو محوری تاندوم
  • غلتک سه محوری تاندوم

در هنگام تراکم خاکهای چسبنده، استفاده از این نوع غلتک ها باعث ایجاد یک لایه و پوسته نازک متراکم در زیر چرخ می کند که مانع گسترش فشار در لایه های زیرین و تراکم آنها می گردد.

این نوع غلتک ها برای تراکم خاک های دانه دار از قبیل ماسه و شن و خرده سنگ مؤثر بوده و همچنین برای صاف کردن سطح خاک هایی که با غلتکهای پاچه بزی متراکم شده اند، مورد استفاده قرار می گیرند.

غلطک فولادی

شکل ۴ – غلتک چرخ آهنی صاف

غلطکهای پنوماتیک چرخ لاستیکی

این نوع غلتک ها را می توان در دو نوع خود متحرک و یا غلتک هایی که توسط ماشین آلات دیگر کشیده می شوند تقسیم نمود.

این غلتک ها مسطح بوده و قوانین اعمال فشار در مورد تراکم خاک های زیر سطح در موردشان صادق است و عمل تراکم را با استفاده از دو عمل ورز دادن و وزن استاتیک انجام می دهند.

این نوع غلت کها ممکن است که دارای چرخ های بزرگ یا کوچک باشند.

دستگاه های لاستیک کوچک معمولا دارای دو محور پشت سر هم با چهار تا نه عدد چرخ در هر محور بوده و چرخ های عقب طوری قرار گرفته اند که بر روی سطح زمین بین فواصل چرخ های جلو به منظور پوشش کامل سطح حرکت می کنند.

غلتک های چند چرخ معمولا برای انجام کار پایانی روی خاک و سطوح آسفالتی به کار می روند.

معمولا وزن هر دستگاه را با اضافه کردن وزنه به منظور مناسب نمودن آن برای خاک تحت تراکم تغییر می دهند.

غلطک چرخ لاستیکیشکل ۵ – غلتک پنوماتیک با قابلیت تغییر فشار باد لاستیک

غلطک های دارای صفحات فولادی (کفشکدار)

این نوع غلتکها شبیه غلتکهای پاچه بزی بوده فقط بجای پایه های پاچه بزی، صفحات بزرگ فولادی بر روی استوانه غلتک سوار شده اند . این نوع غلت کها در حین عمل تراکم اختلال کمتری در سطح خاک ایجاد می نمایند.

متراکم کننده های شبه بلدوزر

این تراکم کننده ها دارای چرخ های فلزی صاف یا با زائده های پاچه بزی هستند، به طوری که می توانند در زمان هل دادن خاک های سست، خاکهای زیرین را متراکم کنند.

لازم به ذکر است که این ماشین ها صرفاً برای متراکم نمودن خاک بکار نمی روند ، بلکه در مواقع خاصی مانند زمین های با خاک های سست یا در مناطق دفع زباله که هدف کوبیدن است، در ضمن انجام این کار مسیر راه را باز کرده و کار راحت تر انجام می شود.

متراکم کننده شبه بولدوزرشکل ۶ – انواع تراکم کننده های شبه بلدوزر

عملکرد انواع غلطک ها در خاک و سنگ های مختلف

غلطکهای پاچه بزی

آزمایش ها نشان داده است که فشار تماس غلتک بر زمین اثر ناچیزی بر تغییرات دانسیته خاک دارد، ولی ازدیاد طول پایه پاچه بزی با فرض ثابت ماندن فشار تماس و تعداد گذر، دانسیته خاک را افزایش می دهد. بنابراین اندازه پایه باید تا حد ممکن بزرگ انتخاب شود و در ضمن حداقل فشار تماس هم همواره برقرار باشد.
غلتک های پاچه بزی کلا در متراکم کردن خاک رس یا مخلوط ماسه و خاک رس بسیار مؤثر می باشد. به هر حال آنها نمی توانند خاکهای دانه دار از قبیل ماسه و شن را متراکم کنند.

غلطک های شبکه ای

این نوع غلتک ها برای خرد کردن قطعات کلوخه خاک های چسبنده و خرد کردن و متراکم نمودن سنگهای نرم (که دارای افت ۲۰ % یا بیشتر در آزمایش فرسایش لس آنجلس می باشند) مناسب است.

این غلتکها در موقع متراکم کردن خاکی که دارای سنگ می باشد، فشار زیاد متمرکزی بر روی سنگهای روی سطح خاک وارد کرده و باعث خردشدن سنگها و فشار دادن قطعات آن به داخل خاک برای ایجاد یک سطح صاف می گردد.

غلطک های ارتعاشی (لرزنده)

خاکهایی که به صورت دانه ای می باشند و ترکیبی از شن و ماسه و سنگهای درشت هستند در اثر ارتعاش تراکم بهتری دارند و غلتک های ارتعاشی برای تراکم چنین خاکهایی مناسب است.

همچنین این غلتک ها حین کوبیدن و تراکم خاک، ذرات سنگ نزدیک به سطح را خرد کرده و رطوبت خاک را نیز کم می کنند که این عمل در مورد تراکم خاک های سنگ و کلوخه دار و مرطوب مزیتی محسوب می شود. مؤثرترین حالت تراکم این نوع غلتک ها وقتی است که فرکانس ارتعاش غلتک با فرکانس طبیعی خاک برابر یا نزدیک آن شود.

غلطک های با چرخ فولادی صاف

این غلتک ها برای تراکم خاکهای دانه دار از قبیل ماسه و شن خرده سنگ مؤثر بوده و همچنین در صاف کردن سطح روی خاکی که قبلاً توسط غلتک های دیگر متراکم شده اند و همچنین صاف کردن سطح آسفالت مؤثرند.

برای خاکهای رسی استفاده از این غلتک برای تراکم اصلا توصیه نمی شود.

غلطک های پنوماتیک (چرخ لاستیکی)

این نوع غلتک ها برای متراکم کردن همه نوع خاکها با عمق زیاد مورد استفاده قرار می گیرند، اما اثر آن بر روی شن و ماسه تمیز کمتر است.

برای متراکم کردن خاکهای رسی از این نوع غلتک با فشار باد کم می توان استفاده کرد.

این نوع غلتک ها برای متراکم کردن بستر و اساس فرودگاه ها و خاکریز سدها مورد استفاده قرار می گیرند.

همچنین از غلتک های لاستیکی چند چرخ برای انجام کارهای پایانی روی خاک و سطوح آسفالتی استفاده می کنند.

غلطک های دارای صفحات فولادی (کفشکدار)

این نوع غلتکها در حین عمل تراکم اختلال کمتری در سطح خاک ایجاد می نمایند و چون می توانند چهار عمل تراکم را انجام دهند، تقریباً برای همه نوع خاکی مناسب هستند. البته این نوع غلطک ها برای خاکها ی ماسه ای و شنی بیشتر توصیه می شود.

درباره‌ی محمد حسن دانشور

دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران گرایش ژئوتکنیک دانشگاه شیراز هستم امیدوارم بتوانم آموخته های 7 سال تحصیل و پژوهش خود را در دانشگاه شیراز با شما دانشجویان و مهندسین عمران به اشتراک بگذارم

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*